Elk paard in Nederland moet een paspoort hebben en gechipt zijn. Dat is geen formaliteit die je later regelt: zonder geldig paspoort mag een paard officieel niet gehouden of verplaatst worden. Dit is wat de verplichting inhoudt, hoe de chip werkt en waarom de voedselketenpagina er voor eigenaren toe doet.
Wat is wettelijk verplicht
De identificatieplicht voor paardachtigen komt uit EU-regelgeving en geldt in heel Nederland. Sinds 2009 moet elk paard, elke pony en elke ezel:
- een uniek paardenpaspoort hebben, en
- voorzien zijn van een microchip (transponder) met een uniek nummer dat aan dat paspoort gekoppeld is.
Het paspoort moet beschikbaar zijn op de locatie waar het paard staat. Bij een controle, bij vervoer en bij de aankoop hoort het paspoort het dier te volgen. Een paard zonder paspoort aantreffen kan leiden tot een boete en in het uiterste geval tot maatregelen voor het dier zelf. De verantwoordelijkheid ligt bij de houder en de eigenaar — niet bij de stal waar het toevallig staat.
Voor een veulen geldt een termijn: het paspoort moet binnen een bepaalde periode na de geboorte aangevraagd zijn (in de praktijk doorgaans voor het eind van het geboortejaar, met een uiterste leeftijd in maanden). De exacte termijn en de actuele uitvoeringsregels staan bij RVO en de paspoortuitgevende instantie; controleer die als je zelf fokt.
Wat staat er in het paspoort
Het paspoort is het identiteitsdocument van het paard. Het bevat doorgaans:
| Onderdeel | Inhoud |
|---|---|
| Signalement | Beschrijving en tekening van aftekeningen, kleur, kenmerken |
| Chipnummer | Het unieke transpondernummer, gekoppeld aan dit dier |
| Afstamming | Vader, moeder en (indien van toepassing) stamboekgegevens |
| Vaccinatieoverzicht | Geregistreerde entingen, met name influenza |
| Medicatie / voedselketen | Verklaring of het dier voor humane consumptie bestemd is |
| Eigenaarsgegevens | Afhankelijk van de uitgever, soms een eigenaarssectie |
Het signalement en het chipnummer samen maken het paard onmiskenbaar identificeerbaar. Daarom worden bij een aankoop altijd het paspoort en de gescande chip naast elkaar gelegd: komt het nummer in het paspoort overeen met wat de scanner uitleest, dan hoort dit paspoort bij dit paard. Zie ook het begrip paardenpaspoort in de begrippenlijst.
Hoe de chip werkt
De chip is een kleine transponder die door een dierenarts in de halsregio wordt ingebracht, doorgaans op jonge leeftijd (grofweg rond een half jaar tot negen maanden). Het is een eenmalige ingreep. De chip bevat een uniek nummer van vijftien cijfers — geen gps, geen medische data, alleen dat identificatienummer.
Bij vervoer, een veterinaire keuring, een wedstrijdcontrole of bij vermissing wordt de chip uitgelezen met een scanner. Het nummer verwijst naar het paspoort en naar de registratie in de centrale databank. Eén paard heeft één chip en één paspoort; die drie horen altijd bij elkaar. Wordt er een tweede chip aangetroffen, dan is dat een signaal om de papieren goed na te lopen.
Reken voor het aanvragen van paspoort plus het inbrengen van de chip samen op grofweg €100 tot €200, afhankelijk van de uitgever en de dierenartskosten. Een verloren of beschadigd paspoort laat je vervangen via de instantie die het origineel uitgaf; dat is een aparte aanvraag met eigen kosten.
De voedselketenpagina uitgelegd
Dit is het deel dat voor eigenaren het vaakst voor verwarring zorgt. In het paspoort staat een verklaring over de voedselketen: is het paard bestemd voor humane consumptie (slacht), of niet.
De achtergrond is medisch, niet emotioneel. Sommige diergeneesmiddelen die nuttig of zelfs noodzakelijk zijn voor de behandeling van een paard, mogen niet terechtkomen in vlees dat mensen eten. Daarom koppelt de wetgeving de toegestane medicatie aan de status op deze pagina:
- Staat het paard aangemerkt als niet bestemd voor de voedselketen, dan mag de dierenarts ook geneesmiddelen inzetten die anders verboden zouden zijn. Deze keuze is in principe definitief — je kunt een paard hierna niet zomaar weer "geschikt voor slacht" verklaren.
- Staat het paard wel in de voedselketen, dan is de dierenarts gebonden aan middelen die zijn toegestaan voor voedselproducerende dieren, en gelden wachttijden na behandeling.
Voor de meeste eigenaren van een rij- of sportpaard is het uitschrijven uit de voedselketen de praktische keuze: het geeft de dierenarts de vrijste hand bij behandelingen. Maak die afweging bewust en bespreek het met je dierenarts; laat de pagina niet ongelezen. De exacte werking en de gevolgen voor toegestane medicatie staan bij de bevoegde instanties en je dierenarts.
Bij aankoop, verkoop en verhuizing
Een paspoort is gekoppeld aan het dier, niet aan de eigenaar. Toch zijn er momenten waarop je actie moet ondernemen:
- Aankoop — controleer ter plekke of het chipnummer in het paspoort overeenkomt met de scan, of de vaccinaties bijgehouden zijn en hoe de voedselketenpagina ingevuld staat. Zonder paspoort: niet meenemen.
- Eigenaarswissel — afhankelijk van de uitgever moet een nieuwe eigenaar geregistreerd worden. Regel dit zodat de gegevens kloppen.
- Vervoer — het paspoort hoort fysiek mee te reizen met het paard, ook binnen Nederland en zeker over de grens.
Voor wedstrijdruiters komt daar nog iets bij. Nationale starts via de KNHS vereisen dat het paard correct geregistreerd is; voor internationale wedstrijden onder de FEI is een apart FEI-paspoort nodig met een eigen vaccinatieregime. De actuele eisen voor starten staan bij knhs.nl en, voor internationaal, bij fei.org.
Kort samengevat
- Paspoort én chip zijn verplicht voor elk paard; het paspoort hoort op de stallocatie aanwezig te zijn en mee te reizen.
- De chip is een eenmalig ingebrachte transponder met een uniek nummer dat aan het paspoort is gekoppeld — niet meer dan dat.
- De voedselketenpagina bepaalt welke medicatie je dierenarts mag gebruiken; uitschrijven uit de voedselketen geeft meer behandelruimte en is doorgaans definitief.
- Bij elke aankoop: paspoort en chip naast elkaar controleren voor je iets tekent of meeneemt.
Voor de exacte, actuele regels en termijnen: raadpleeg RVO, de paspoortuitgevende instantie of je dierenarts.
Zie ook: Dierenarts, vaccinaties en gebit · Eerste paard kopen — waar je op moet letten · Begrippenlijst