De Shetlander behoort tot de kleinste paardenrassen en is al ruim honderd jaar in Nederland, schrijft het Nederlands Shetland Pony Stamboek (NSPS). Deze gids beschrijft herkomst, stamboek, uiterlijk, karakter en aandachtspunten voor gezondheid en voeding. Wil je rassen vergelijken, lees dan welk ras en karakter past bij een beginner.
Het ras in het kort
| Onderdeel | Shetlander |
|---|---|
| Herkomst | De Shetlandeilanden, ten noorden van Schotland |
| Stamboek | Nederlands Shetland Pony Stamboek (NSPS), opgericht in 1937 |
| Stokmaat | Maximaal 105 cm op drie jaar, maximaal 107 cm vanaf vier jaar |
| Kleur | Alle ponykleuren, behalve de Appaloosa-aftekening |
| Kenmerk | Dikke winterhaar, lange manen en staart, sober |
Herkomst
De Shetlandeilanden liggen ongeveer tweehonderd kilometer ten noorden van Schotland. Het is er koud en winderig en er groeit bijna niets eetbaars, schrijft het NSPS. Een pony die daar overleeft, is taai, sober en sterk, en klein, omdat er weinig voedsel is. Voor bescherming tegen regen, wind en kou krijgt de pony in de winter een heel dikke vacht. In Nederland kwam de Shetlander oorspronkelijk als vervanger van de trekhond.
Stamboek en papieren
Het NSPS is opgericht op 23 oktober 1937 en heeft een kleine 2.300 leden. Het stamboek zegt het grootste Shetlandstamboek ter wereld te zijn. Het staat op de lijst van door de RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) erkende stamboekverenigingen (versie 18 juni 2026).
Het NSPS kent een Veulenboek en een Stamboek. Pony's van drie jaar en ouder kunnen worden aangeboden voor stamboekopname. Een inspecteur beoordeelt type en beweging, meet de pony en een dierenarts keurt hem. Pony's met erfelijke gebreken komen volgens het reglement in categorie C. Vraag bij aankoop altijd naar de papieren: wat een stamboekpapier zegt, lees je in stamboekpapieren en predicaten lezen. Elk paard of elke pony moet gechipt zijn en een paspoort hebben, schrijft het LICG, maar een paspoort is geen eigendomsbewijs. Zie ook paardenpaspoort en chip.
Uiterlijk en stokmaat
Het NSPS meet de pony zonder ijzers van schoft tot grond. Draagt de pony ijzers, dan gaat er 1 cm af. De maatgroepen zijn:
- minimaat: tot en met 86 cm;
- kleine maat: 87 tot en met 92 cm;
- middenmaat: 93 tot en met 98 cm;
- grote maat: 99 tot en met 107 cm.
Het reglement beschrijft verder een kleine kop met kleine, rechtopstaande oren, een brede neus met grote neusgaten en donkere, intelligente ogen. De hoeven zijn hard en rond. In de winter heeft de pony een dikke vacht; de zomervacht is kort met een zijdeachtige glans. Manen en staart zijn het hele jaar lang, recht en overvloedig. Het reglement noemt vitaliteit, uithoudingsvermogen en robuustheid als essentiële kenmerken.
Karakter en gebruik
Het NSPS noemt de Shetlander veelzijdig. Hij werd gebruikt als vervanger van de trekhond en als lastdier en is nu vooral recreatiepony, ook in het aangespannen rijden en in dressuur- en springwedstrijden voor kinderen. Het stamboek organiseert verder agility, lange teugel en het ABOP, het Algemeen Bruikbaarheids Onderzoek voor paarden en pony's, dat de natuurlijke aanleg onder het zadel of aangespannen onderzoekt. Het NSPS noemt hem bijzonder geschikt als eerste rijpony voor kinderen, omdat zijn geringe grootte het vertrouwen van jonge kinderen wekt.
Dat is de visie van het stamboek. Karakter verschilt per pony, en een kind moet bij de pony passen in lengte en gewicht; zie maximaal gewicht paardrijden en een eerste pony voor je kind kopen.
Gezondheid en voeding
De Shetlander is zeer sober, schrijft het NSPS, en kan zonder bezwaar het hele jaar buiten blijven als hij een droge, beschutte plek heeft. Pony's hebben volgens het LICG over het algemeen minder krachtvoer nodig dan paarden.
Daar zit ook het risico. Rassen die zich goed aanpassen aan voedselarme omstandigheden komen in de problemen als ze het hele jaar in een voedselrijke omgeving staan, schrijft het Universitair Dierenziekenhuis Utrecht (UDI) op zijn pagina over het Equien Metabool Syndroom (EMS). De Shetlander noemt het UDI als voorbeeld. Ten minste de helft van de paarden en pony's met hoefbevangenheid heeft EMS of PPID (Cushing), schrijft het UDI. Het UDI raadt aan het paard beperkt in een vette wei te laten lopen, de voerton goed af te sluiten en een te dik paard langzaam en met de dierenarts af te laten vallen. Meer staat in EMS bij paarden, hoefbevangenheid, het gewicht van je paard inschatten en weidegang en buitenleven.
Het NSPS controleert bij stamboekopname onder meer gebit (over- en onderbijt) en knieën op erfelijke gebreken. Een aankoopkeuring blijft verstandig.
Veelgestelde vragen
Hoe groot wordt een Shetlander?
Volgens het NSPS maximaal 105 cm op drie jaar en 107 cm vanaf vier jaar, gemeten zonder ijzers. Het stamboek verdeelt ze in vier maatgroepen.
Kan een Shetlander het hele jaar buiten staan?
Ja, schrijft het NSPS, mits hij een droge, beschutte plek heeft.
Is een Shetlander een goede eerste pony voor een kind?
Het stamboek noemt hem bijzonder geschikt als eerste rijpony. Karakter verschilt per pony, dus laat een instructeur meekijken.
Waar let ik op bij de voeding?
Op gewicht en gras. Het UDI noemt de Shetlander als ras dat bij een voedselrijke omgeving gemakkelijk te dik wordt, met risico op EMS en hoefbevangenheid.
Wat kost een Shetlander?
Het LICG noemt voor een eerste pony prijzen van enkele honderden euro's (een Shetlander) tot meerdere duizenden euro's. De prijs hangt af van ras, papieren, leeftijd, ervaring, karakter en opleiding.
Kort samengevat
De Shetlander is een kleine, sobere pony van maximaal 1,07 m uit de Shetlandeilanden, met een Nederlands stamboek sinds 1937. Hij is veelzijdig en volgens het stamboek geschikt als eerste kinderpony, al verschilt het karakter per pony. Houd gewicht en gras in de gaten: een sobere pony wordt bij rijk voer snel te dik, wat het risico op EMS en hoefbevangenheid vergroot.
Bronnen (geverifieerd 2 november 2026): NSPS: De Shetland pony · NSPS: Statuten en reglementen · NSPS: Stamboekreglement (versie 29 november 2025) · NSPS: Stamboekopname · NSPS: Sport en recreatie, ABOP · RVO: Lijst stamboekverenigingen raszuivere fokdieren (paarden en ezels: versie 18 juni 2026) · Universitair Dierenziekenhuis Utrecht: Equine metabool syndroom (EMS) · Universitair Dierenziekenhuis Utrecht: Hoefbevangenheid · LICG: Paard
Zie ook: Welk ras en karakter past bij een beginner · Een eerste pony voor je kind kopen · Welsh pony · EMS bij paarden · Hoefbevangenheid · Stamboekpapieren en predicaten lezen · Paardentermen: stamboek · Niveau: start · Niveau: eigen paard