Vaccineren hoort bij de vaste zorg voor een paard, maar welke prikken nodig zijn en hoe vaak je ze herhaalt, hangt af van waar je paard staat en of je wedstrijden rijdt. Hieronder de basis, een werkbaar schema en de eis die de KNHS aan wedstrijdpaarden stelt.
De twee basisentingen: tetanus en influenza
Vrijwel elk paard in Nederland krijgt twee entingen als basis.
Tetanus (klem) is een bacteriële infectie die via wondjes het lichaam binnenkomt. Paarden zijn er extra gevoelig voor, de ziekte verloopt vaak dodelijk en er is nauwelijks behandeling als het eenmaal zover is. Bescherming via vaccinatie is daarom de standaard, ongeacht of je ooit een wedstrijd rijdt.
Influenza (paardengriep) is een besmettelijke luchtweginfectie die zich snel verspreidt waar veel paarden samenkomen: pensionstallen, wedstrijdterreinen, transport. Een uitbraak kan een heel stalterrein dagen tot weken stilleggen. Voor recreatie is de enting sterk aangeraden; voor wedstrijdsport is ze verplicht (zie verderop).
Tetanus en influenza zitten vaak in één combinatieprik, zodat je paard niet twee keer apart geprikt hoeft te worden.
Naast de basis: rhinopneumonie en droes
Twee entingen komen er regelmatig bij, maar zijn geen standaardkeuze voor elk paard:
- Rhinopneumonie (EHV) — vooral de varianten EHV-1 en EHV-4. EHV-1 kan luchtwegklachten, verwerpen bij drachtige merries en in zeldzame gevallen ernstige neurologische problemen geven. Vaccineren wordt op veel stallen aangeraden, zeker waar merries staan of waar veel paarden in- en uitlopen, maar het is doorgaans geen algemene verplichting.
- Droes — een zeer besmettelijke bacteriële infectie van de bovenste luchtwegen. Of een enting zinvol is, hangt af van het besmettingsrisico op jouw stal.
Of deze entingen passen, is een gesprek met je dierenarts en je stalhouder, geen vaste regel. De afweging verschilt per stalsituatie, leeftijd en of er drachtige merries in de buurt staan.
Een werkbaar schema
De exacte intervallen verschillen per vaccin, per fabrikant en per situatie. Onderstaand schema is de globale lijn die je in de praktijk veel ziet; je dierenarts bepaalt wat voor jouw paard klopt.
| Enting | Eerste reeks | Herhaling daarna |
|---|---|---|
| Tetanus | Twee prikken kort na elkaar, daarna een derde na enkele maanden | Doorgaans elke 2–3 jaar |
| Influenza | Twee prikken, een paar weken uit elkaar, plus een vervolgprik | Recreatie: jaarlijks · wedstrijd: vaak elke 6 maanden |
| Rhinopneumonie (EHV) | Basisreeks volgens bijsluiter | Indien gekozen: meestal elke 6 maanden |
Een paard dat nog nooit geënt is, begint altijd met een basisreeks van meerdere prikken voordat de jaarlijkse of halfjaarlijkse herhaling ingaat. Eén losse prik geeft nog geen volledige bescherming. Plan de basisreeks dus ruim voordat je naar je eerste wedstrijd wilt, zodat de termijnen op tijd lopen.
De KNHS-eis voor wedstrijdpaarden
Wie onder de KNHS wedstrijden rijdt, krijgt te maken met een verplichte influenza-enting met strikte termijnen. De prikken en data moeten correct in het paspoort van het paard staan, ingevuld en afgetekend door de dierenarts. Op het wedstrijdterrein kan hierop gecontroleerd worden.
De kern van de eis komt op het volgende neer:
- De influenza-vaccinatie moet aantoonbaar geldig zijn op de dag dat je start.
- Er gelden minimum- en maximumtermijnen tussen de prikken van de basisreeks en tussen de herhalingen.
- Soms geldt een wachtperiode van enkele dagen tussen de laatste prik en je start — een vers geprikt paard mag niet meteen de ring in.
- Loopt de geldigheid af of klopt een datum in het paspoort niet, dan mag je niet starten, ook niet als het paard gezond is.
Deze termijnen kunnen wijzigen en luisteren nauw. Verzin ze niet zelf en ga niet op een oude vuistregel af. Controleer de actuele eis op knhs.nl en laat je dierenarts de data in het paspoort bijhouden. Rijd je internationaal onder de FEI, dan gelden vaak nog striktere influenza-termijnen — check die apart bij de FEI.
Wat het kost en hoe je het plant
Cijfers lopen uiteen per regio en praktijk, maar als richtlijn voor een gezond paard:
| Post | Indicatie per jaar |
|---|---|
| Influenza (jaarlijks of halfjaarlijks) | grofweg €40–€90 |
| Tetanus (uitgesmeerd over meerdere jaren) | grofweg €15–€30 |
| Rhinopneumonie, indien gekozen | grofweg €40–€90 |
Reken voor de basisentingen op een paar tientjes tot ruim honderd euro per jaar, afhankelijk van welke prikken je geeft en hoe vaak. Veel praktijken doen meerdere paarden op stal in één bezoek, wat de voorrijkosten drukt — vraag ernaar als je paard in pension staat.
Een paar praktische punten:
- Zet de vervaldata in je agenda. Vooral bij wedstrijdpaarden is een gemiste influenza-termijn vervelend: je staat dan op het terrein zonder geldige enting.
- Laat het paspoort altijd direct aftekenen na het prikken. Een prik die niet in het paspoort staat, telt voor de KNHS niet mee.
- Combineer de vaccinatieafspraak met de jaarlijkse gebitscontrole en het mestonderzoek, dan ziet de dierenarts je paard in één bezoek.
- Een licht suf gevoel of een dikke plek op de prikplek de dag erna is normaal; aanhoudende koorts, sloomheid of niet willen eten niet — bel dan je dierenarts.
Kort samengevat
- Tetanus en influenza zijn de basis voor vrijwel elk paard; ze zitten vaak in één combinatieprik.
- Rhinopneumonie en droes zijn situatie-afhankelijk — overleg met dierenarts en stal.
- Een ongeënt paard start met een basisreeks voordat de jaarlijkse of halfjaarlijkse herhaling ingaat.
- Wedstrijdruiters volgen de KNHS influenza-termijnen strikt en houden het paspoort bij; bij twijfel telt de actuele eis op knhs.nl.
Dit overzicht helpt je het gesprek met je dierenarts voor te bereiden. Voor de exacte, actuele entingen en wedstrijdtermijnen blijft je dierenarts samen met knhs.nl de bron — dit is geen vervanging van veterinair advies.
Zie ook: Dierenarts en gezondheid: vaccinaties, ontwormen en gebit · Wedstrijdkleding en tuig-reglement · Niveau: wedstrijd