Op een KNHS-wedstrijd geldt voor zowel ruiter als paard een tenue- en uitrustingsreglement. Een deel is verplicht (veiligheid), een deel is toegestaan binnen grenzen, en een deel mag niet. Wat hieronder staat zijn de hoofdlijnen; voor de exacte, actuele eisen per discipline en klasse is knhs.nl de bron, en voor internationale starts fei.org.
Verplicht versus toegestaan versus verboden
Het reglement werkt met drie categorieën. Verplicht zijn de dingen die er moeten zijn: een goedgekeurde veiligheidscap voor iedereen te paard op het wedstrijdterrein, een correct tenue in een dressuurproef. Toegestaan binnen grenzen is het grootste deel: een bit mag, mits het op de lijst staat; sporen mogen, mits niet langer dan de maximummaat. Verboden is wat het welzijn van het paard kan schaden of oneerlijk voordeel geeft: een te strakke neusriem, een scherp bit dat niet is toegelaten, hulpteugels in de proef.
De praktische test ligt bij het keuren: voor of na je proef (een vaste oefening die je rijdt voor de jury) of ronde controleert een official kleding en uitrusting. Voldoet iets niet, dan kan dat een waarschuwing, een correctieverzoek of in het uiterste geval uitsluiting betekenen.
Kleding van de ruiter
De eisen verschillen per discipline en lopen op met de klasse. Op hoofdlijnen:
| Onderdeel | Dressuur | Springen |
|---|---|---|
| Hoofddeksel | Goedgekeurde veiligheidscap, in alle klassen | Goedgekeurde veiligheidscap, altijd |
| Jasje | Rijjasje, donker | Rijjasje of clubtenue |
| Rijbroek | Wit of licht | Wit of licht |
| Laarzen | Rijlaarzen, zwart | Rijlaarzen, zwart |
| Handschoenen | Niet verplicht (kleur vrij) | Niet verplicht |
Een paar punten die vaak verwarring geven:
- Cap. Een goedgekeurde veiligheidscap met gesloten kinband is verplicht voor iedereen die zich te paard op het wedstrijdterrein bevindt, in elke discipline en elke klasse. De hoge hoed in de dressuur is nationaal sinds 1 januari 2021 afgeschaft; internationaal verbood de FEI hem al per 2020.
- Bodyprotector. Bij het cross-onderdeel van eventing verplicht. In dressuur en reguliere springrubrieken meestal niet voorgeschreven, wel toegestaan.
- Sponsoruitingen. De grootte van logo's en reclame op kleding is aan maxima gebonden, vooral op hoger en internationaal niveau.
Jongere deelnemers en de laagste klassen kennen vaak soepelere regels: een nette donkere trui in plaats van een rijjasje kan dan toegestaan zijn. Check de vraagprogramma's, want dat verschilt per wedstrijd.
Hoofdstel en bit
Hier zit het meeste detail, en hier wordt ook het strengst gecontroleerd. Het uitgangspunt: in een dressuurproef is alleen toegelaten materiaal van de officiële bitlijst toegestaan, en wat daar niet op staat, mag niet. Springen is op dit punt ruimer.
- Snaffle (trens). Het standaardbit voor de lagere dressuurklassen en jonge paarden. Werkt op tong en mondhoeken en geldt als het mildst. Zie snaffle / trens.
- Kandare (dubbele toomstel). Bit en stang samen, met kinketting. Pas vanaf de klasse Z2 toegestaan, en ook daar optioneel; sinds 1 april 2024 mag in Z1 geen stang-en-trenshoofdstel meer worden gebruikt. Een precisie-instrument dat een onafhankelijke zit en zachte hand vraagt. Zie kandare.
- Pelham, kimberwicke, hackamore. In springen onder voorwaarden toegestaan; in dressuurproeven niet. Zie pelham.
- Neusriem. Moet minimaal 1,5 cm ruimte laten; bij de keuring wordt dat gemeten met een meetstaafje of een drukmeter. Dit is de afgelopen jaren strenger gehandhaafd. Een te strakke neusriem is een welzijnskwestie, geen detail. Zie neusriem.
Welk specifiek bitmodel is toegelaten, hangt af van discipline én klasse en wordt periodiek bijgesteld. Reken er niet op dat een bit dat vorig seizoen mocht, dit seizoen nog op de lijst staat; kijk het na in de KNHS Harnachementgids op knhs.nl, het regelmatig bijgewerkte overzicht van toegestane bitten en tuig (voor internationaal: de FEI-bitlijst).
Sporen, zweep en beschermers
Deze hulpmiddelen zijn niet bedoeld als straf maar als signaal, en daar zijn ze in het reglement ook op afgesteld.
- Sporen. In alle klassen behalve Bixie toegestaan, maar in geen enkele KNHS-klasse verplicht. Ze zijn aan een maximumlengte gebonden (voor pony's 3,5 cm, gemeten vanaf de laars), met een gladde of milde vorm in de lagere klassen. Scherpe of gekartelde modellen zijn voorbehouden aan kunde en niet overal toegelaten. Zie sporen.
- Dressuurzweep. Een lange, dunne zweep met een maximale lengte van 120 cm (pony's: 100 cm). In de proef toegestaan tot en met klasse L2; vanaf M1 mag de zweep niet meer mee de proef in. Zie dressuurzweep.
- Springzweep. Korter dan de dressuurzweep. Het gebruik is begrensd: te vaak of te hard tikken leidt onder de reglementen tot een waarschuwing of uitsluiting.
- Beschermers en bandages. Bij springen gangbaar (open-front peesbeschermers, kogelbeschermers). Bandages zijn sinds 1 april 2024 nergens op het wedstrijdterrein toegestaan, ook niet bij het inrijden; andere beenbeschermers mogen bij het losrijden, maar niet in de dressuurproef zelf. Gewichts- en materiaaleisen zijn de laatste jaren aangescherpt.
De precieze maten, het maximale aantal tikken en wat per klasse wel of niet de ring in mag, staan in het reglement van de betreffende discipline. Behandel de getallen hierboven als orde van grootte, niet als de letter.
Het paard zelf
Naast tuig gelden er eisen aan het paard. Vlechten zijn in de dressuur gebruikelijk maar meestal niet verplicht. Geschoren of natuurlijke staart en manen mogen, binnen wat netjes oogt. Het belangrijkste welzijnspunt: bij nationale KNHS-wedstrijden leiden zichtbare verwondingen en bloed bij de mond of in de flanken (door bit of sporen) tot uitsluiting. Internationaal heeft de FEI de bloedregel voor het springen eind 2025 versoepeld naar een geregistreerde waarschuwing bij een eerste keer; controleer dus per wedstrijdniveau welke regel geldt.
In het kort
- Verplicht = veiligheid (cap in elke klasse, en bodyprotector bij de cross). Sporen en handschoenen zijn nooit verplicht. Toegestaan binnen grenzen = het meeste. Verboden = alles wat het paard schaadt.
- Dressuur is streng en lijstgebonden; springen is ruimer in bitkeuze.
- Bit, sporenlengte, zweeplengte en neusriem-strakte zijn de punten die bij de keuring fout gaan: controleer ze vóór je vertrekt.
- Maten en lijsten wijzigen per seizoen. Neem de getallen hier als richtlijn en haal de actuele eisen voor jouw discipline en klasse op bij knhs.nl, of fei.org voor internationale starts.
Bronnen (geverifieerd 2 september 2026): KNHS — Correcte wedstrijdkleding dressuur en springen · KNHS — Stang-en-trenshoofdstel vanaf Z2 (1 april 2024) · KNHS — Bandages niet meer toegestaan op het wedstrijdterrein · KNHS — Welke sporen mag ik gebruiken · KNHS — Toelichting verbod te strakke neusriem
Zie ook: Wat mee naar de wedstrijd · KNHS-startpas aanvragen · Jargon voor wedstrijdruiters