Op een KNHS-wedstrijd geldt voor zowel ruiter als paard een tenue- en uitrustingsreglement. Een deel is verplicht (veiligheid), een deel is toegestaan binnen grenzen, en een deel mag niet. Wat hieronder staat zijn de hoofdlijnen; voor de exacte, actuele eisen per discipline en klasse is knhs.nl de bron, en voor internationale starts fei.org.
Verplicht versus toegestaan versus verboden
Het reglement werkt met drie categorieën. Verplicht zijn de dingen die er moeten zijn — een goedgekeurde cap bij springen, een correct tenue in een dressuurproef. Toegestaan binnen grenzen is het grootste deel: een bit mag, mits het op de lijst staat; sporen mogen, mits niet langer dan de maximummaat. Verboden is wat het welzijn van het paard kan schaden of oneerlijk voordeel geeft: een te strakke neusriem, een scherp bit dat niet is toegelaten, hulpteugels in de proef.
De praktische test ligt bij het keuren: voor of na je proef (een vaste oefening die je rijdt voor de jury) of ronde controleert een official kleding en uitrusting. Voldoet iets niet, dan kan dat een waarschuwing, een correctieverzoek of in het uiterste geval uitsluiting betekenen.
Kleding van de ruiter
De eisen verschillen per discipline en lopen op met de klasse. Op hoofdlijnen:
| Onderdeel | Dressuur | Springen |
|---|---|---|
| Hoofddeksel | Cap of (in hogere klassen) hoge hoed | Goedgekeurde cap, altijd |
| Jasje | Rijjasje, donker | Rijjasje of clubtenue |
| Rijbroek | Wit of licht | Wit of licht |
| Laarzen | Rijlaarzen, zwart | Rijlaarzen, zwart |
| Handschoenen | Doorgaans verplicht | Aanbevolen |
Een paar punten die vaak verwarring geven:
- Cap. Bij springen is een goedgekeurde veiligheidscap met gesloten kinband in alle klassen verplicht. In de dressuur is de cap in lagere klassen verplicht; de hoge hoed is alleen in bepaalde hogere klassen toegestaan, niet vereist. De richting in de reglementen gaat al jaren naar méér capgebruik, ook in de hogere dressuur.
- Bodyprotector. Bij het cross-onderdeel van eventing verplicht. In dressuur en reguliere springrubrieken meestal niet voorgeschreven, wel toegestaan.
- Sponsoruitingen. De grootte van logo's en reclame op kleding is aan maxima gebonden, vooral op hoger en internationaal niveau.
Jongere deelnemers en de laagste klassen kennen vaak soepelere regels — een nette donkere trui in plaats van een rijjasje kan dan toegestaan zijn. Check de vraagprogramma's, want dat verschilt per wedstrijd.
Hoofdstel en bit
Hier zit het meeste detail, en hier wordt ook het strengst gecontroleerd. Het uitgangspunt: in een dressuurproef is alleen toegelaten materiaal van de officiële bitlijst toegestaan, en wat daar niet op staat, mag niet. Springen is op dit punt ruimer.
- Snaffle (trens). Het standaardbit voor de lagere dressuurklassen en jonge paarden. Werkt op tong en mondhoeken en geldt als het mildst. Zie snaffle / trens.
- Kandare (dubbele toomstel). Bit en stang samen, met kinketting. Pas vanaf een hogere dressuurklasse toegestaan — in Nederland doorgaans vanaf M2. Een precisie-instrument dat een onafhankelijke zit en zachte hand vraagt. Zie kandare.
- Pelham, kimberwicke, hackamore. In springen onder voorwaarden toegestaan; in dressuurproeven niet. Zie pelham.
- Neusriem. Mag nooit zó strak dat er geen vinger meer onder past. Dit is de afgelopen jaren strenger gehandhaafd, met een meetbare controle bij de keuring. Een te strakke neusriem is een welzijnskwestie, geen detail. Zie neusriem.
Welk specifiek bitmodel is toegelaten, hangt af van discipline én klasse en wordt periodiek bijgesteld. Reken er niet op dat een bit dat vorig seizoen mocht, dit seizoen nog op de lijst staat — kijk het na op knhs.nl (voor internationaal: de FEI-bitlijst).
Sporen, zweep en beschermers
Deze hulpmiddelen zijn niet bedoeld als straf maar als signaal, en daar zijn ze in het reglement ook op afgesteld.
- Sporen. Aan een maximumlengte gebonden — reken op grofweg enkele centimeters, met een gladde of milde vorm in de lagere klassen. In sommige dressuurklassen vanaf M zijn sporen zelfs verplicht. Scherpe of gekartelde modellen zijn voorbehouden aan kunde en niet overal toegelaten. Zie sporen.
- Dressuurzweep. Een lange, dunne zweep met een maximale lengte (rond de 120 cm). In de lagere en middenklassen toegestaan; vanaf de hoogste niveaus niet meer mee de proef in. Zie dressuurzweep.
- Springzweep. Korter dan de dressuurzweep. Het gebruik is begrensd: te vaak of te hard tikken leidt onder de reglementen tot een waarschuwing of uitsluiting.
- Beschermers en bandages. Bij springen gangbaar (open-front peesbeschermers, kogelbeschermers). In de dressuurproef zelf zijn beenbeschermers doorgaans niet toegestaan, wel tijdens het inrijden. Gewichts- en materiaaleisen zijn de laatste jaren aangescherpt.
De precieze maten, het maximale aantal tikken en wat per klasse wel of niet de ring in mag, staan in het reglement van de betreffende discipline. Behandel de getallen hierboven als orde van grootte, niet als de letter.
Het paard zelf
Naast tuig gelden er eisen aan het paard. Vlechten zijn in de dressuur gebruikelijk maar meestal niet verplicht. Geschoren of natuurlijke staart en manen mogen, binnen wat netjes oogt. Het belangrijkste welzijnspunt: zichtbare verwondingen, bloed bij de mond of in de flanken (door bit of sporen) leiden tot uitsluiting. Dat is geen vormfout maar een harde grens.
In het kort
- Verplicht = veiligheid (cap, en bodyprotector bij de cross). Toegestaan binnen grenzen = het meeste. Verboden = alles wat het paard schaadt.
- Dressuur is streng en lijstgebonden; springen is ruimer in bitkeuze.
- Bit, sporenlengte, zweeplengte en neusriem-strakte zijn de punten die bij de keuring fout gaan — controleer ze vóór je vertrekt.
- Maten en lijsten wijzigen per seizoen. Neem de getallen hier als richtlijn en haal de actuele eisen voor jouw discipline en klasse op bij knhs.nl, of fei.org voor internationale starts.
Zie ook: Wat mee naar de wedstrijd · KNHS-startbewijs aanvragen · Jargon voor wedstrijdruiters