Maagzweren horen bij de meest onderschatte aandoeningen bij paarden: onderzoeken bij sport- en renpaarden vinden ze bij meer dan de helft van de gescoopte dieren, terwijl de signalen zo vaag zijn dat eigenaren er vaak maanden overheen kijken. Een paard met maagzweren is zelden acuut ziek — het presteert net wat minder, eet net wat trager, reageert net wat feller op de singel. Deze gids helpt je de puzzel eerder te leggen en laat zien wat je aan stal en voer kunt veranderen.
Wat er in de maag gebeurt
De paardenmaag is klein en produceert continu maagzuur — een erfenis van het steppeleven, waarin een paard vrijwel de hele dag door kleine beetjes vezels eet. Dat kauwen levert een constante stroom speeksel, en speeksel buffert het zuur. Valt het eten stil, dan gaat de zuurproductie gewoon door.
Het onderste deel van de maagwand is daartegen beschermd met een slijmlaag; het bovenste deel niet. Klotst zuur bij een lege maag tegen dat onbeschermde deel — bijvoorbeeld tijdens arbeid in draf en galop — dan beschadigt het slijmvlies en ontstaan zweren. Dierenartsen vatten dit samen onder de term EGUS, Equine Gastric Ulcer Syndrome.
De signalen: los klein, samen een patroon
Geen van deze signalen bewijst op zichzelf een maagzweer, maar hoe meer er samenkomen, hoe sterker het vermoeden:
- Matige of wisselende eetlust — vooral krachtvoer laten staan of er traag doorheen eten.
- Gevoeligheid bij het singelen of poetsen van de buik — oren in de nek, staartzwiepen, happen.
- Mindere prestaties — minder voorwaarts, korter in de bovenlijn, weerstand die er eerst niet was.
- Doffe vacht en matige conditie ondanks goed voer.
- Terugkerende, milde koliek — vage buikpijnepisodes die vanzelf overgaan.
- Gedragsverandering — sneller geïrriteerd, stil in de omgang, boxlopen of luchtzuigen.
Waar het vandaan komt
| Risicofactor | Waarom het meespeelt |
|---|---|
| Lange periodes zonder ruwvoer | Lege maag = onafgebufferd zuur tegen de onbeschermde maagwand |
| Veel krachtvoer, weinig vezels | Zetmeel geeft minder kauwwerk en speeksel, en verzuurt de maaginhoud extra |
| Training op een lege maag | Bij draf en galop klotst zuur omhoog tegen het bovenste maagdeel |
| Stress: transport, stalwissel, wisselende kuddes | Stresshormonen verminderen de doorbloeding van het maagslijmvlies |
| Boxrust en weinig weidegang | Minder vreten, minder beweging, meer stress tegelijk |
Het klassieke risicoprofiel is het goedbedoelde sportregime: krachtvoer in twee grote porties, hooi op vaste tijden, training in de ochtend vóór het voeren en regelmatig op transport. Elk onderdeel is verdedigbaar; de optelsom is precies wat een maag niet hebben wil.
Zekerheid krijgt alleen de dierenarts
De enige manier om maagzweren vast te stellen is een gastroscopie: de dierenarts bekijkt de maagwand met een camera, waarvoor het paard enkele uren nuchter moet zijn. Behandeling gebeurt met zuurremmende medicatie op recept en werkt goed, maar zonder aanpassing van de oorzaken komen de zweren terug. Zelf experimenteren met middelen zonder diagnose is af te raden: de signalen hierboven passen ook bij andere aandoeningen, en je maskeert het echte probleem. Twijfel je, lees dan ook wanneer je de dierenarts belt.
Wat je zelf kunt veranderen
- Ruwvoer vrijwel onbeperkt, of in elk geval frequent. Streef naar korte tussenpozen; een slowfeeder of fijnmazig hooinet rekt een portie op.
- Een paar happen ruwvoer vóór het rijden. Een klein beetje hooi of luzerne voor de training legt een buffermat in de maag — luzerne buffert door zijn kalk en eiwit extra goed.
- Minder zetmeel per maaltijd. Verdeel krachtvoer over meer, kleinere porties en kijk kritisch of de hoeveelheid überhaupt nodig is — zie hooi en krachtvoer voeren.
- Zoveel weidegang en vrije beweging als de situatie toelaat. Grazen is de natuurlijke staat van de paardenmaag.
- Beperk vermijdbare stress. Vaste kuddes, een rustige buurman en een voorspelbaar dagritme doen meer voor de maag dan menig supplement.
Kort samengevat
- Maagzweren komen veel voor, vooral bij sportpaarden, en geven vage signalen: eetlust, singelgevoeligheid, mindere prestaties, doffe vacht, milde koliekjes.
- De oorzaak is bijna altijd een optelsom: lange eetpauzes, veel zetmeel, training op een lege maag en stress.
- Alleen een gastroscopie geeft zekerheid; behandeling loopt via de dierenarts.
- Management is de helft van de oplossing: continu ruwvoer, ruwvoer vóór het rijden, minder zetmeel per portie, meer weidegang, minder stress.
Zie ook: Paard voeren: hooi en krachtvoer · Wanneer je de dierenarts belt · Koliek bij paarden · Jargon: maagzweren (EGUS) · Niveau: eigen paard